דער סאטמארער רבי, רבי יואל טייטלבוים זי״ע

ביאגראפיע

רבי יואל טייטלבוים זי״ע, דער דברי יואל, איז געווען דער ערשטער סאטמארער רבי. ער איז געבוירן י״ז טבת תרמ״ז (13 יאנואר 1887) אין סיגעט, דעמאלט אין עסטרייך־אונגארן, א זון פונעם קדושת יום טוב, רבי חנניה יום טוב ליפא טייטלבוים זי״ע, רב און רבי פון סיגעט, און דער רביצין חנה אשכנזי. ער איז געווען א אייניקל פונעם ישמח משה, רבי משה טייטלבוים פון אויהעל זי״ע, א תלמיד פונעם חוזה מלובלין זי״ע. נאך זיין פאטערס הסתלקות אין תרס״ד האט זיין עלטערער ברודער, דער עצי חיים, רבי חיים צבי טייטלבוים זי״ע, ממלא מקום געווען אין סיגעט. רבי יואל איז שפעטער געווען רב אין ארשיווא און אין קראלי, און אין תרצ״ד איז ער געווארן רב אין סאטמאר (סאטו מארע).

ער האט איבערגעלעבט די מלחמה אויפן קאסטנער־צוג, געווען חדשים אין בערגן־בעלזן, אנגעקומען קיין ארץ ישראל אין תש״ה, און אנגעקומען קיין ניו יארק צום צווייטן טאג ראש השנה תש״ז (27 סעפטעמבער 1946). אין וויליאמסבורג האט ער ווידער אויפגעבויט סאטמאר פאר די שיריים — ישיבות, בית רחל, א קהילה, און א סך חסד. אין זיינע שפעטערע יארן האט מען געגרינדעט דאס דארף קרית יואל, אנגערופן אויף זיין נאמען, אין מאנרא, ניו יארק; די ערשטע משפחות האבן זיך דארט באזעצט אין תשל״ד. ער איז אויך געווען פרעזידענט פון דער עדה החרדית אין ירושלים.

צווישן זיינע ספרים זענען דברי יואל און שו״ת דברי יואל, און ויואל משה, וואו ער האט אויסגעשטעלט זיין שטארקע קעגנערשאפט צו ציונות. ער איז נפטר געווארן כ״ו אב תשל״ט (19 אויגוסט 1979) און ליגט אין דעם גרויסן אוהל אויבן אין בית החיים פון קרית יואל, 30 שונעמאנק ראד, קרית יואל (מאנרא), ניו יארק. אייער קוויטל וועט מען ברענגען צו זיין אוהל.

היסטארישער הינטערגרונט

נאכן חורבן פון אונגארישער און זיבנבערגער אידישקייט איז סאטמאר געווארן איינער פון די גרעסטע חסידי׳שע הויפן אין אמעריקע. רבי יואל זי״ע איז געווען א צענטראלע געשטאלט אין ווידער אויפבויען א גאנצע חסידי׳שע לעבן אין וויליאמסבורג, און שפעטער אין קרית יואל.

פריער און שפעטער